از جمله مرض‌هايِ بسيارِِ بنده، يكيش هم اينه كه گاهي اوقات با خودم يه تصميمايي (شايد از لحاظاتي احمقانه و از لحاظاتي هم آرمان‌گرايانه) مي‌گيرم كه مطمئنم احتمال خيلي خيلي ناچيزي براي عملي شدنشون هست! ولي مصرانه پاشون وامي‌ستم و در عين اينكه به پابرجايي و آرمان‌خواهي!!!! خودم افتخار مي‌كنم، گه‌گداري هم حماقت خودمو مسخره مي‌كنم!!!!

گويا توضيحاتم به‌جاي روشنگري، قضيه‌رو بغرنج‌تر كرد!!! يه مثال مي‌زنم : يكي از ساده‌ترين نمونه‌هاي اين‌جور تصميما، اينه كه وقتي نسخه‌ي انگليسي يه كتابي كه جزو كتاباييه كه دوست دارم بخونمشون گيرم مي‌آد (حتي در بعضي موارد نسخه‌ي انگليسي‌شو رو اينترنت گير مي‌آرم) با خودم عهد مي‌كنم كه سراغ نسخه‌ي ترجمه نرم و همين نسخه‌ي انگليسي رو بخونم به چند دليل:

1 )  قوي‌شدن زبان انگليسي.

2) اگر انگليسي همان زباني باشد كه كتاب به آن نوشته شده باشد كه نورعلي‌نور است. خواندن كتاب به زبان اصلي كه نوشته شده.

3) اين توهم كه ترجمه‌هاي انگليسي بسيار دقيق و وفادارانه هستند. (نه‌بابا اين‌جوريا هم نيست. حداقل در چند موردي كه مجبور شدم دقيق بررسي كنم و با زبان اصلي بسنجم كه اصلاً اين‌طور نبوده. از جمله «زندگي ضرب‌در سه» نوشته‌ي ياسمينا رضا و «پدرو پارامو» نوشته‌ي خوان رولفو )

4) نجات از دست ترجمه‌هاي (دربسياري موارد) افتضاح فارسي

و ...

ازجمله كتاباي بيچاره‌اي كه درگير اين تصميم شد «1984» اورول است كه از 15-16 سالگي يه نسخه‌ي انگليسي‌شو تو خونه‌مون پيدا كردم و صاحب شدم و هميشه هم در فهرست برنامه‌هاي آينده‌م بوده، اما هنوز كه هنوزه اين كتابو نخوندم. يعني در واقع در صفحه‌ي اولش رو بارها خوندم ولي الانم يادم نيست.  (مسلماً به ترجمه‌ش هم به‌خاطر تصميم كبراي خودم، هرگز نگاهي ننداختم!!)

تا يادم نرفته همين‌جا اعتراف كنم كه يه مرض ديگه‌م دارم من و اونم Reset  شدنه!!! يعني اگه يه كتابو حتي تا نزديكاي نيمه هم خونده باشم  و براي مدت زيادي ولش كرده باشم، وظيفه‌ي خودم مي‌دونم كه برگردم از اول كتاب بخونم!!!! حتماً اينم از آرمان‌طلبي ناشي مي‌شه و به‌نظرم مي‌شه گفت يه‌جور وسواس هم هست!

اتفاقاً نمايشگاه كتاب امسال يه نسخه‌ي جيبي خيلي خوشگل از كتاب «جنايت و مكافات» به زبون انگليسي ديدم و خريدمو با قطع و شكلش هم كلي حال كردم. ولي اينم باز 5-6 صفحه‌شو دائم خوندم و باز Reset شدم. (البته جاتون خالي از خوندنش كلي كِيف ساديستي هم بردم سرِ مسابقات شطرنجي كه به‌نظرم تو خرداد ماه بود. يه حريفي داشتم كه كشف كردم حربه‌اش معطل كردن بي‌خودي حريفه، فقط و فقط براي رفتن رو اعصابش. نمي‌گم حتماً اين بود، ولي برداشت من اين بود و منم همين نسخه‌ي «جنايت و مكافات»رو درمي‌آوردم. راستش اولا كلي دچار عذاب وجدان مي‌شدم، ولي بعدش كلي با آسودگي رو اعصابش رفتم. يادمه اون‌قدر پررو بود كه وقتي داشت مي‌باخت بهم پيشنهاد مساوي داد ...! البته به گمونم آخرش باز بازي چرخ خورد و چرخ خورد و اون برنده شد. نمي‌دونم، شايدم من بردم. بگذريم.)

ولي بالاخره طلسم شكست و من بي‌خيالِ تصميمم شدم و با اعتراف به شكست اراده و آرمان‌خواهي!!! ترجمه‌ي «جنايت و مكافات» رو دست گرفتم. چاپ سال 1363 بنگاه مطبوعاتي صفيعليشاه است و در سال 1363 توسط شخصي ترجمه شده كه اسمش روي جلد لاله رازي و صفحه‌ي اول كتاب ا. لاله‌زاري نوشته شده!! البته مي‌فهمم كه ترجمه‌ي همچين كتاباي گنده‌اي همچين كار آسوني هم نيست، اما چشمتون روز بد نبينه، ترجمه و ويرايش و حروفچيني كتاب اون‌قدر بده كه اوايل كتاب بارها Reset شدم. اما از يه‌جايي، خودِ كتاب اون‌قدر جذاب مي‌شه كه حتي ترجمه‌ي آزارنده و خسته‌كننده‌ي كتابم نمي‌تونه باعث بشه كتابو زمين بگذارين! (اصلاً حال و حوصله ندارم از غلطاي ترجمه بگم. فقط نقداً اينارو داشته باشين: بارها تو كتاب به كار رفته بود: مبل‌هاي اتاق عبارت بودند از: يك ميز، يك تخت ... يا آخراي كتاب يه جا از وضعيت بسيار بد و مخالف بهداشت زندانيان حرف زده بود و ...)

در مورد محتواي كتاب بعد مي‌نويسم. فعلاً مي‌خوام جملاتي از مقدمه‌ي كتاب با عنوان «داستايوسكي از نظر سبك و ادبيات و فلسفه» نقل كنم. آقايي به اسم باقر ادبي، تو همدان نشسته و با اين مقدمه، همه‌ي اين چيزايي رو كه تو عنوانش گفته، تو 6 صفحه بررسي كرده. به‌نظر من اين مقدمه، نمونه‌ي يه نقد و تحليل ايرانيِ نابه. اين روزا حتي تحليلاي سياسي تلويزيون خودمون و تلويزيون‌هاي فارسي‌زبان ماهواره‌اي و حتي نظر مردم (كه تو تلويزيون نشون مي‌داد) در مورد دليل رأي دادن از همين الگوي تحليل پيروي مي‌كرد. (البته من نمي‌گم اين بخشاي قضايا كاملاً از دايره‌ي واقعيات خارجه. نه، اتفاقاً ممكنه كاملاً واقعيت داشته باشه. ولي براينتيجه‌اي كه ازش مي‌گيرن، حداقل دليل كافي نيست هيچ وقت. حالا گيرم كه يه دليل لازم جزئي يا كلي باشه!)

 بخش‌هايي از اين مقدمه‌رو نقل مي‌كنم:

-          آثار داستايوسكي از جنبه‌ي روانشناسي تحليلي و ثروت فكر و مضمون و خلاقيت بسيار غني و باعظمت هستند ولي متأسفانه جنبه‌ي هنري را آن‌طور كه شايسته‌ي چنان آثاري است، دارا نمي‌باشند و علت آن را مي‌توان از دو جهت يكي از جهت عدم برخورد و توجه به طبيعت و زيبايي‌هاي گوناگون آن است. ... (بعد گفته آره اون خونواده‌ي فقيري داشت و مثلاً مثل تورگنيف اون‌همه به گردش و شكار نمي‌رفت تا بتونه آثار فانتزي و زيبا به‌وجود بياره!!!) ... جهت ديگر ضعف هنري آثار داستايوسكي موضوع فقر و بيچارگي و آوارگي دائمي و ميل مفرط او به قمار بوده و بيشتر تناقضات و درهم‌برهمي و بي‌نظمي و عدم مراعات تناسب در قسمت‌هاي آثارش به‌همين علت است، زيرا ازجهت استيصال مجبور بود كه زياد و باعجله كار كند چنانكه غالباً هنوز كتابي را شروع نكرده، قيمتش را دريافت و خرج كرده بود و گاهي اتفاق مي‌افتاد كه زنش مدتي مجبور مي‌شد در رختخواب باقي بماند زيرا داستايوسكي آخرين پيراهن او را در قمارخانه باخته بود. (به‌قول معروف مجبور بوده {با لهجه‌ي تركي بخوانيد!})

-          تيپ‌هايي مثل راسكولنيكوف و ... هرگز وجود نداشته‌اند و داستايوسكي با مغز فوق‌العاده و خلاقش اين تيپ‌هاي متقاعدكننده را خلق كرده. ولي مي‌توان گفت كه بعد از او خيلي‌ها با خواندن كتاب‌هايش خود را شبيه به آن قهرمان‌ها ساختند و نقش مريض هيجان‌هاي عصبي را بازي كردند. ... در اين ابداعات داستايوسكي، مرض صرع هم بي‌تأثير نبوده.

-          يه‌جاي ديگه در مورد مشخصات نوابغ و متفكرين بزرگي كه از عدم تعادل درون خود و عدم توافق اوضاع جهان با افكارشان در رنج بوده‌اند اينا رو نام مي‌بره:

1)      تواتر و توالي سريع احساسات كه بدين‌وسيله مي‌خواهند از تهديد دائمي كسالت فرار و علاقه به زندگي را تجديد نمايند.      

2)      متحرك بودن و ولگردي خود شخص

(با توجه به موارد ذكر شده به اطرافيان نگاه كردم و نوابغ بعد از اينِ چندي كشف نمودم. افرادي كه حائز شرايط هستند، مراجعه نموده و جوايز خود را دريافت نمايند!!!)

Willie:  She was The Main Attraction.  The house is sure empty now.

یه جمله از کتاب «زندگی من در هنر» استانیسلاوسکی:

آدم نمی‌تواند با تماشای ساده‌ی ورزشکارانی که درحال تمرین هستند نیرومندتر شود.

پ.ن: به هرکسی که کمی تا قسمتی، یا به‌طورکامل خودشو تئاتری می‌دونه، اگه تا حالا این کتابو نخونده، خوندن کتابو توصیه می‌کنم.

پ.ن.۲: راستی، اگه تونستین پیدا کنین که این پست، نقدش کجاشه؟!

راستش این مدت، مشغول تموم کردن و اصلاح ترجمه بودم. از مينا که تو یه طومار عریض و طویل نظرات و ایرادای خودشو برام نوشته بود و از سارا و مقصود و دوست اینترنتیم ترنج که با نظریات و پیشنهاداشون کلی کمکم کردن، ممنونم. (ممکنه از پیشنهادشون مستقیماً استفاده نکرده باشم ولی تک تک پیشنهادا حسابی راه‌گشا بودن و حداقل باعث شدن به خیلی از جملات، دوباره با یه دید تازه و با دقت بیشتر نگاه کنم.) قسمت‌های قبلو، تغییراتی دادم و جایگزین کردم. امیدوارم بازم حال و حوصله داشته باشین و بخونین و نظر بدین.

راستی حق کپی رایتی این ترجمه رو هم برای خودم (البته به اضافه‌ی دوستانی که کمکم کردن) محفوظ می‌دونم!!!!

مخلص   

Willie: But she never did care for Sidney. She said his teeth was decayed so he didn’t smell good.

Tom: Aw!

Willie: It wasn’t like death in the movies. When somebody dies in the movies they play violins.

Tom: But they didn’t for Alva.

Willie: Naw. Not even a damn victrola. They said it didn’t agree with the hospital regulations. Always singing around the house.

Tom: Who? Alva?

Willie: Throwing enormous parties. This was her favorite number. (She closes her eyes and stretches out her arms in the simulated rapture of the professional blues singer. Her voice is extraordinarily high and pure with a precocious emotional timbre.)

                                    You’re the only star

                                    In my blue hea-ven

                                    And you’re shining just

                                    For me!

This is her clothes I got on. Inherited from her. Everything Alva’s is mine. Except her solid gold beads.

Tom: What happened to them?

Willie: Them? She never took ‘em off.

Tom: Oh!

Willie: I’ve also inherited all my sister’s beaux. Albert and Clemence and even the sup’rintendent.

Tom: Yeah?

Willie: They all disappeared. Afraid that they might get stuck for expenses I guess. But now they turn up again, all of ‘em, like a bunch of bad pennies. They take me out places at night. I’ve got to be popular now. To parties an’dances an’all of the railroad affairs. Lookit here!

Tom: What?

Willie: I can do bumps! ( She stands in front of him and shoves her stomach toward him in a series of spasmodic jerks.)

Tom: Frank Waters said that…

Willie: What?

Tom: You know.

Willie: Know what?

Tom: You took him inside and danced for him with your clothes off.

Willie:  Oh. Crazy Doll’s hair needs washing.  I’m scared to wash it though ‘cause her head might come unglued where she had that compound fracture of the skull.  I think that most of her brains spilled out.  She’s been acting silly every since.  Saying an’ doing the most outrageous things.

Tom:  Will you do that for me?

Willie:  What?  Put glue on your compound fracture?

Tom:  Naw.  What you did for Frank Waters.

Willie:  Because I was lonesome then an’ I’m not lonesome now.  You can tell Frank Waters that.  Tell him that I’ve inherited all of my sister’s beaux.  I go out steady with men in responsible jobs.  The sky sure is white.  Ain’t it?  White as a clean piece of paper.  In Five A we used to draw pictures.  Miss Preston would give us a piece of white foolscap an’ tell us to draw what we pleased.

Tom:  What did you draw?

Willie:  I remember I drawn her a picture one time of my old man getting conked with a bottle.  She thought it was good, Miss Preston, she said, “Look here.  Here’s a picture of Charlie Chaplin with his hat on the side of his head!”  I said, “Aw, naw, that’s not Charlie Chaplin, that’s my father, an’ that’s not his hat, it’s a bottle!”

Tom:  What did she say?

Willie: Oh, well.  You can’t make a school-teacher laugh.

                                    You’re the only star

        In my blue hea-VEN…

The principal used to say there must’ve been something wrong with my  home atmosphere because of the fact that we took in railroad men an’ some of ‘em slept with my sister.

Tom:  Did they?

ويلي :  ولي آلوا عمراً محلِ سيدني نمي‌ذاشت. مي‌گفت سيدني دندوناش خرابه و براي همينم بوگند مي‌ده.

تـام  :  اَيييي.

ويلي :  مردنش هيچ ربطي به مردنِ تو فيلما نداشت. تو فيلم، وقتي كسي مي‌ميره، ويولن مي‌زنن.

تـام  :  ولي براي آلوا ويولن نزدن.

ويلي :  نه. حتي صداي يه گرامافونِ لعنتي هم درنيومد. مي‌گفتن برخلاف مقررات بيمارستانه. هميشه تو خونه آواز مي‌خونه.

تـام  :  كي؟ آلوا؟

ويلي :  مهموني‌هاي حسابي راه مي‌انداخت. آهنگ مورد علاقه‌ش اين بود. (دستانش را به دو طرف باز مي‌كند و چشمانش را مي‌بندد؛ نوعي حس گرفتن، شبيه به خوانندگان حرفه‌اي بلوز[1]. صدايش به‌طور فوق‌العاده‌اي رسا و شفاف است و نوعي طنين احساساتي در آن هست كه به سن كمش نمي‌خورد.)

You're the only star

In my blue hea-ven

And you're shining just

For me![2]

اين لباساي اونه كه به من رسيده. ازش به ارث بردمشون. تمومِ چيزايِ آلوا، حالا مالِ من شدن. البته، به‌جز گردن‌بندِ طلاش.

تـام  :  پس چي شد، اگه به تو نرسيد؟

ويلي :  گردن‌بنده؟ آلوا اونو هيچ‌وقت از گردنش درنياورد.

تـام  :  عجب!

ويلي :  تازه، تموم دوست‌پسراي‌خواهرمم به من رسيدن. آلبرت و كلِمنس و حتي رئيسِ قسمتِ بار.

تـام  :  جدي؟

ويلي :  از دَم، غيبشون زد. گمونم از ترسِ اين كه يه‌وقت درگيرِ خرج و مخارج بشن، در رفتن. ولي حالا باز ظاهر شدن، درست عينِ يه گله جنِ بوداده. اونا شبا، منو اين‌ور اون‌ور مي‌برن. حالا ديگه نوبت منه كه معروف بشم. تو مهموني‌ها و سالن‌هاي رقص و تو تموم عشق و عاشقي‌هاي آدماي راه‌آهن. اينو ببين.  

تـام  :  چيو؟

ويلي :  مي‌تونم بلرزونمش. (دختر، جلوي پسر مي‌ايستد و شكمش را با يك‌سري حركات انقباض و رهاسازي سريع، براي او مي‌لرزاند.)

تـام  :  فرانك واترز گفته بود ...

ويلي :  چي گفته بود؟

تـام  :  خودت مي‌دوني.

ويلي :  خودم چيو مي‌دونم؟

تـام  :  اونو بردي تو خونه و لُخت براش رقصيدي.

ويلي :  اَه آَه. بايد موهاي عروسكمو بشورم. اما مي‌ترسم بشورمش؛ چون ممكنه چسبي كه به اين شكستگيِ اساسيِ كله‌اش زدم وا بره. فكر كنم بيشترِ مخش ريخته باشه بيرون. از اون‌موقع به بعد، هَمَش كاراي احمقانه مي‌كنه. وحشتناك‌ترين حرف‌ها و كارا ازش برمي‌آد. 

تـام  :  برا من اون كارو نمي‌كني؟

ويلي :  چه كاري؟ مگه كله‌ت شيكسته كه بخوام بهش چسب بزنم؟

تـام  :  نه بابا. منظورم همون كاريه كه واسه فرانك واترز كردي.

ويلي :  اون موقع تنها يه‌گوشه افتاده بودم، ولي حالا كه تنها نيستم. مي‌توني اينو به اون فرانك واترزم بگي. بهش بگو كه تمومِ رفيقاي خواهرم، حالا به من رسيده‌ان. حالا من دائم با مردايي كه شغلاي آبرومند دارند، بيرون مي‌رم. آسمون هنوزم سفيدِ سفيده. مي‌بيني؟ سفيد، درست مثل كاغذاي بي‌خطِ نقاشي. تو مدرسه، دائم نقاشي مي‌كشيديم. خانم پرستون به هركدوم، يه كاغذ گنده‌ي سفيد مي‌داد، مي‌گفت هرچي دلمون مي‌خواد بكشيم. 

تـام  :  تو چي مي‌كشيدي؟

ويلي :  يادمه يه‌بار براش عكسِ بابامو كشيدم كه يه شيشه مشروب خورده بود تو سرش. به‌نظرِخانومِ  پرستون، نقاشيِ خوبي بود. گفت: " اينجارو باش، چارلي چاپلينو كشيده با كلاهش كه افتاده كنارِ كله‌ش." بهش گفتم: " نه خير، اين كه چارلي چاپلين نيست، بابامه؛ درضمن، اونم كلاهش نيست، يه شيشه مشروبه!" 

جناب مهندس‌پور به مژگان گفت و مژگانم به من گفت که تو تئاتر شهر دو تا تئاتر قراره اجرا بره، مقتبس(!) از دو کتاب. یه ذره بعد، مژگانِ بچه مثبت دوید رفت هر دو تا کتابو خرید. یکیشو خودش شروع کرد به خوندن، یکیشم داد دست من. دستش درد نکنه! نتیجتاْ بنده الان دارم «مکتب بی خدایی» اثر آقای «الکساندر تیشما» رو مطالعه می‌کنم. کتاب متشکل از ۴ تا داستان کوتاهه(البته نسبتاْ کوتاه!) که من تا الان یکی و نصفیشو خوندم.

قبل‌ترا  یه چند تا کتاب دیگه‌ام خونده بودم که قصد داشتم راجع بهشون بنویسم. اما بعداْ انگیزه‌مو از دست دادم. یعنی با خودم گفتم ازشون بنویسم که چی بشه؟ که بگم:  "ببینید! منم کم کتاب نمی‌خونم!" یا اینکه بنویسم که یه وقت از این مژگان پرکارِ پرنویس کم نیارم و ملت یه‌وقت یادشون نره که اینجا وبلاگ میم "به توان دو"اِ !!؟ خلاصه دیدم هیچ‌گونه دلیل منطقی‌ای برا دست  به قلم شدن ندارم و لاجرم ننوشتم! البته حالا شاید بعداْ نوشتم. الله اعلم!!

کتابایی که خونده بودم اینا بودن:                                                                  

«حرمان» نوشته‌ی «یاسمینا رضا»، «خاطرات پس از مرگ براس کوباس» اثر «ماشادو د آسیس»، «ناتور دشت» از «جی.دی. سلینجر» و «دن کامیلو و پسر ناخلف» یکی دیگه از شاهکارای «جووانی گوارسکی».

اسماشونو آوردم با این انگیـــــــزه که پیشنهـــاد کنم اگــه تا حــــالا نخوندینشون، حتماْ اقدام کنین چون همشون از نظر من واقعاْ خوندنی بودن، هر کدوم به یه علت.

اما چیزی که منو واداشت که بالاخره بیــام و یه افــــاضاتی اینجــــا از خودم در کنم، ترجمه‌ی افتضاح این «مکتب بی خدایی»اِ ! اصل کتاب به زبان صربیه و مترجم اونو از آلمانی به فارسی برگردونده اما پیداست کوچک‌ترین تسلطی، حداقــــل، روی زبان مقصد نداشتــــه. بعضی جمله‌ها و عبارات رسماْ خنده‌دارن!:

"صاحب‌خانه‌ی شنک، پیرزنی تنها و منزوی و کــارمند بازنشسته‌ی پست، قبــــــل از ظـــهر یــک روز، هنگـــامی که پس از مراجــعت از مأموریتی در اتاقش دراز کشیده‌بود وارد اتاق شد..."(ص۱۴)

"... در این مابین کسی به دفتر نیامده بود..."(ص۵۳)

کتاب، چاپ نشر ثالثه.  دیگه اسم مترجمشو نمی‌گم که یه وقت توهین نشه!! ولی واقعاْ که وااسفا! حالا دست مترجم درد نکنه که کتابو ترجمه کرده، هرچند چپ و چوله! اما خوب این‌وسط، ویراستار پس چی‌کاره است؟!! به‌نظر من اینجاست که ناشر تقصیرکاره و باید جــــــوابگوی چاپ یک چنین کتـــاب ویراستــاری نشده‌ای باشه. آخه نیست تو مملکت ما همه‌چی رو حسابه، خوب آدم توقعاتش  می‌ره بالا دیگه!!!!

اما حقیقتاْ دست مترجمین «ناتـــــــــــــــــور دشت»(محمد نجفی) و «دن کامیلو و پسر ناخلف»(مرجــــان رضایی) درد نکنه. هر دو ترجمه عالی بود. هرچند در هردو هم مواردی از اشکــــــــال مشــــاهده شد امــــــا در مقایسه با نمونه‌های مشابه، عین قدیمـــــــا که تو مدرسه ۷۵/۱۹ هامونو با ارفاق ۲۰ می‌دادن، منم با ارفاق، به این دو ترجمه صد در صدِ نمره‌ی قبولیو می‌دم.  واقعاْ دمشون قییییژ و تا باد، ترجمه‌ها چنین بادا !!!

Tom: You ain’t still living there?

Willie: Uh-huh.

Tom: What happened? Where did everyone go?

Willie: Mama ran off with a brakeman on the C. & E. I. After that everything went to pieces. (A train whistles far off.) You hear that whistle? That’s Cannonball Express. The fastest thing on wheels between St. Louis, New Awleuns an’ Memphis. My old man got to drinking.

Tom: Where is he now?

Willie: Disappeared. I guess I ought to refer his case to the Bureau of Missing Persons. The same as he done to Mama when she disappeared. Then there was me and Alva. Till Alva’s lungs got affected. Did you see Greta Garbo in Camille?  It played at the Delta Brilliant one time las’ spring. She had the same what Alva died of. Lung affection.

Tom: Yeah?

Willie: Only it was – very beautiful that way that she had it. You know. Violins playing. And loads and loads of white flowers. All of her lovers come back in a beautiful scene!

Tom: Yeah?

Willie: But Alva’s disappeared.

Tom: Yeah?

Willie: Like rats from a sinking ship! That’s how she used to describe it. Oh, it- wasn’t like death in the movies.

Tom: Naw?

Willie: She says, “Where is Albert? Where’s Clemence?”  None of them was around. I used to lie to her, I says, “They send their regards. They’re coming to see you tomorrow”. “Where’s Mr. Johnson?” she asked me. He was the freight sup’rintendent, the most character we ever had in our rooming-house. “He’s been transferred to Grenada”, I told her. “But wishes to be remembered”. She known I was lying.

Tom: Yeah?

Willie: “ This here is the payoff!”, she says. “They all run out on me like rats from a sinking ship!” Except Sidney.

Tom: Who was Sidney?

Willie: The one that used to give her the great big enormous red-silk box of American Beauty choc’lates.

Tom: Oh.

Willie: He remained faithful to her.

Tom: That’s good.

شبکه ۴ تلویزیون، یه برنامه داره به اسم «در جستجوی عدالت» که پنج‌شنبه‌ها شب، ساعت یک ربع به ده پخش می‌شه و جمعه‌ها ظهر (به‌نظرم حدود ساعت ۲) تکرارش می‌کنه. به‌طور کلی، برنامه‌ی مفرحیه!

من که پیشنهاد می‌کنم به چند دلیل این برنامه رو از دست ندین! حالا ممکنه از حرفای آقایون محترم شرکت‌کننده چیزی در مورد موضوع برنامه دستگیرتون نشه، اما به نکاتی اساسی در مورد «دیالوگ ایرانی» پی می‌برین. حتی سعی کنین با خانواده برنامه‌رو ببینین. شرط می‌بندم که مایه‌ی تفریح اساسی خانواده هم می‌شه. راستش ما که از خیلی از سریالای طنز، به این برنامه بیشتر خندیدیم. تلخیِ پشت خنده هم برای همه‌مون خوبه!!!!

مهمون این قسمت، صادق زیباکلام بود (که به‌نظر من، حرفای بسیار درستی می‌زد و بلد بود که به حرفای نه‌چندان مرتبط دیگران حالا با بی‌حوصلگی یا درحالی‌که زیر ناخناشو تمیز می‌کنه، گوش بده.) و دو تا آقایون معممی که حتی در میان حرفای دیگران یادداشت برمی‌داشتند، ولی به‌جای جواب دادن مثلاْ به مدل عدالت اقتصادی ازطریق غیردولتی کردن اقتصاد، از سوختن‌ها و گریه‌های شبانه‌شون حرف می‌زدن!  جدا از همه‌ی اینا، مجری برنامه هم معمم بدون عمامه‌ای بود به نام «دکتر فرشاد شریعت» که اون دیگه در زمینه‌ی دیالوگ ایرانی شاهکار بود. از همه‌شون (به‌قول خانم اسکویی) نمونه‌وارتر بود!!!

Tom: Train engineers?

Willie: Engineers, firemen, conductors. Even the freight sup’rintendent. We run a boarding-house for railroad men. She was I guess what you might say The Main Attraction. Beautiful? Jesus , she looked like a movie star.

Tom: Your sister?

Willie: Yeah. One of ‘em used to bring her regular after each run a great big heart-shaped red-silk box of assorted chocolates and nuts and hard candies. Marvelous?

Tom: Yeah. (The cawing of crows sounds through the chilly air.)

Willie: You know where Alva is now?

Tom: Memphis?

Willie: Naw.

Tom: New Awleuns?

Willie: Naw.

Tom: St. Louis?

Willie: You’ll never guess.

Tom: Where is she then? (Willie does not answer at once).

Willie: (Very solemnly) She’s in the bone-orchard.

Tom: What?

Willie: (violently) Bone-orchard, cemetery, graveyard! Don’t you understand English?

Tom: Sure. That’s pretty tough.

Willie: You don’t know the half of it, buddy. We used to have some high old times in that big yellow house.

Tom: I bet you did.

Willie: Musical instruments going all the time.

Tom: Instruments? What kind?

Willie: Piano, victrola, Hawaiian steel guitar. Everyone played on something. But now it’s- awful quiet. You don’t hear a sound from there, do you?

Tom: Naw. Is it empty?

Willie: Except for me. They got a big sign stuck up.

Tom: What does it say?

Willie: (loudly but with a slight catch) “THIS PROPERTY IS CONDEMNED!”

گفته بودم کتابی خوندم به اسم «بیگانه‌ای با من است!». کتابی که جذاب و پرکشش بود و خیلی سریع خوندمش. این کتاب، نوشته‌ی خانم جوی فیلدینگ (متولد ۱۹۴۵)، رمان‌نویس و بازیگر کانادایی و ترجمه‌ی شهناز مجیدی (حمزه‌لو) است و انتشارات شادان منتشرش کرده. اسم  اصلی کتاب هست  See Jane Run و در سال ۱۹۹۱ نوشته شده و گویا سال ۱۹۹۹ پرفروش‌ترین رمان اجتماعی در آمریکا شده. يه فيلم تلويزيوني هم ازش ساخته شده.

از همین نویسنده، کتابای «تکه‌های گمشده» ، «ژرفای زندگی» ، «محکوم به نیستی» ، «زمانی برای گریستن نیست» و «بوسه‌ی خداحافظی با مادر»هم می‌دونم که به فارسی ترجمه شده، ولی من نخوندمشون. راستی، وقتی برای ارضای حس کنجکاویم در مورد عامه‌پسند بودن یا نبودن کتاب، به اطراف و اکناف اینترنت سرمی‌زدم، توی یه فورومی هم دیدم که یه کسی گفته بود: «از کتابای جوی فیلدینگ و سیدنی شلدون خیلی خوشش می‌آد.» البته هیچ قضاوت دقیقی نمی‌شه از روی این جمله کرد. ولی یادآوری می‌کنم که سیدنی شلدون یه‌جورایی تو مایه‌ی!!! دانیل استیله، حالا یه‌کم بهتر!!!!!!!!!!!!!! نویسنده خودش هم تو سایتش، در مورد محبوبیت بسیار کتاباش بین اقشار مختلف مردم نوشته و البته اینکه این‌همه کتاب از این خانم به فارسی ترجمه شده (با توجه به اینکه کلاْ کتاباش از سال ۱۹۸۰ به‌بعد نوشته شدن) هم می‌تونه نشونه‌ی خاصی باشه در مورد این نویسنده. مثلاْ در مورد پائولوکوئیلو چی فکر می‌کنین؟ به‌نظرتون چرا تمام کتاباش به این سرعت ترجمه و چاپ می‌شه؟ البته، منظورم ارزش‌گذاری نیست، من خودمم بعضی از کتابای کوئیلو رو دوست دارم، ولی جوابم به سؤال بالا اینه: عامه‌پسندی کتاباش. بازم بیشتر از این در مورد عامه‌پسندی، که اصلاْ هم چیز بدی نیست به‌نظرم، حرف نمی‌زنم و بحث مفصل در اون موردو به آینده موکول می‌کنم. یه موج روشنفکرنمایی همیشه سوقمون می‌ده به این سمت که دنبال کتابای خوب مهجور بگردیم. کتابایی که خودندنش برای خیلی از مردم شاید سخت باشه و حوصله‌شونو سر ببره! شاید یه میل همیشگی به متفاوت بودنه این تمایلی که تو قشر مثلاْ روشنفکر وجود داره. نمی‌دونم، باشه برای بعد، بگذار رها از این حواشی درمورد خود کتاب حرف بزنیم:

ترجمه‌ی کتاب بد نبود. ولی غلطای نشانه‌گذاری اون‌قدر زیاد داشت که گاهی آدمو اذیت می‌کرد. مثلاْ نصف جمله‌ای رو که یکی داره می‌گه تو گیومه گذاشته، بقیه‌شو بیرون. یا نصفی از توصیفات رو اشتباهی برده تو گیومه .... حالا از ترجمه بگذریم.

موقعیت آغازین کتاب، جدا از اینکه چه‌جوری قراره ادامه پیدا کنه، به اندازه‌ی کافی جذاب و پرکشش هست:

«یه زنی، درحالی که سر چهارراهی ایستاده، به خودش می‌آد که اصلاْ یادش نیست کیه و کجا زندگی می‌کنه و چند سالشه و چه شکلیه و قدش چه‌قدره و ازدواج کرده یا نه و بچه داره یا نه  و ... . زن توی خیابونای بوستون سرگردون می‌شه و می‌بینه که شهرو به‌خوبی می‌شناسه ولی حتی نمی‌دونه که توی این شهر زندگی می‌کرده یا برای یه موقعیت کاری یا هر چیز دیگه‌ای به این شهر اومده؟؟؟ »

بعد از مدتی متوجه می‌شه که جلوی پیراهنش که کتش اونو پوشونده خونیه و تو جیبای کتش هم ده هزار دلار پول نقد هست (که از اون‌جایی که همه با کردیت کارت خرید می‌کنن، برای همه چیز عجیبی به نظر می‌آد وقتی از اون پولا می‌خواد استفاده کنه.)  و یه کاغذ که روش نوشته تخم مرغ و ... ، پت رادرفورد، ساعت دوازده و نیم، اتاق شماره ... .

همراه با خود اون زن، ما هم شروع می‌کنیم به حدس زدن در مورد اتفاقی که افتاده و در مورد هویت زن. تا اینکه زن به پلیس مراجعه می‌کنه و خلاصه کسی پیدا می‌شه که اظهار و ثابت می‌کنه نسبتی با اون داره و اونو با خودش می‌بره. باز با یه موقعیت عجیب و غریب دیگه روبرو می‌شیم: آدمایی که زنو می‌شناسن و خیلیاشون از مشکل زن خبر ندارن. زن اون‌ها رو می‌شناخته، حالا هم اسم و یه‌سری اطلاعات کلی راجع بهشونو داره، ولی چیزی از چگونگی رفتارش با اونا یادش نمی‌آد. اینم موقعیت خاص و بغرنجیه که برای من جالبه. مثل پرت شدن تو خلاء می‌مونه. نمی‌خوام داستانو تا به آخر تعریف کنم. چون شاید دلتون بخواد بخونینش. راستی، درطول رمان معلوم می‌شد که اسم زن جِین است و نام اصلی کتاب هم به اسم قهرمان اصلی اشاره می‌کنه. اما اسمی که مترجم روی کتاب گذاشته به نظر من یه اصرار زیادی روی بخشی از تمی است که شاید برای مترجم جذاب بوده!

مهم‌ترین ویژگی رمان، تعلیق قدرتمند و جالبش بود. تعلیقی که تو «نمایشنامه‌ی مرگ یزدگرد» هست، یا تو فیلم «قهرمان»، یادتون هست؟ داستانی که دائم رنگ عوض می‌کنه و همه‌ی احتمالایی که ممکنه مطرح می‌شن. توی اونا، به‌نظر من این تعلیق صرفاْ با تمهیدات نمایشی اتفاق می‌افتاد. (تمهیدات و جنبه‌های نمایشی منظورم چیزهاییه که تو زندگی روزمره هم ممکنه وجود داشته باشن) اما تو این رمان با اینکه جنبه‌های نمایشی وجود داره، اما فراموشیِ زنه که به‌طور طبیعی این تعلیق رو بالا می‌بره و به اون کمک می‌کنه و به هیجانمون می‌آره.

در مورد آخرای رمان نمی‌تونم یه نظر قاطع بدم. از یه‌طرف به‌نظرم نویسنده لطف بزرگی به مخاطبا کرده  که انتهای ماجرارو زیادی کش نداده و خسته‌کننده نشده، اما یهویی تعریف کردن یه بخش بزرگ از گذشته خیلی جالب نبود و می‌شد با یک‌سری اشارات مطرح بشه و کم‌کم باز بشه. و بعد از اون هم به‌نظرم خیلی سرهم‌بندی‌شده می‌اومد.

در کل از خوندن کتاب لذت بردم. مسلماْ ۵ تا ستاره بهش نمی‌دم. شاید ۳ تا یا ۳ و نیم، اما خوب بود.

و بعد بقيه‌ي ترجمه:

Tom: Tom

Willie: Mine’s Willie. We’ve both got boy’s names.

Tom: How did that happen?

Willie: I was expected to be a boy but I wasn’t. They had one girl already. Alva. She was my sister. Why ain’t you at school?

Tom: I thought it was going to be windy so I could fly my kite.

Willie: What made you think that?

Tom: Because the sky is so white.

Willie: Is that a sign?

 Tom: Yeah.

Willie: I know. It looks like everything had been swept off with a broom. Don’t it?

Tom: Yeah.

Willie: It’s perfectly white. It’s white as a clean piece of paper.

Tom: Uh-huh.

Willie: But there isn’t a wind.

Tom: Naw.

Willie: It’s up too high for us to feel it. It’s way, way up in the attic sweeping the dust off the furniture up there!

Tom: Uh-huh. Why ain’t you at school?

Willie: I quituated. Two years ago this winter.

Tom: What grade was you in?

Willie: Five A.

Tom: Mrs. Preston.

Willie: Yep. She used to think that my hands were dirty until I explained that it was cinders from falling of the railroad tracks so much.

Tom: She’s pretty strict.

Willie: Oh, no, she’s just disappointed because she didn’t get married. Probably never had an  opportunity, poor thing. So she has to teach Five A for the rest of her natural life. They started teaching algebra an’ I didn’t give a damn what X stood for so I quit.

Tom: You’ll never get an education walking the railroad tracks.

Willie: You won’t get one flying a kite neither. Besides…

Tom: What?

Willie: What a girl needs to get along is social training. I learned all of that from my sister Alva. She had a wonderful popularity with the railroad men.

پسر داییم ازم خواسته بود یه کتابی رو براش از کتابخونه بگیرم. دیروز بهش زنگ زدم که کتابه رو گرفتم و اون گفت که ظهر می‌آد، ازم می‌گیره. ظهر شد و عصر شد و اون نیومد. کتابه‌رو ورق زده بودم و چند صفحه‌ی اولشو خونده بودم. به‌نظرم جالب اومد. مخصوصاْ موقعیت شروع کتاب:

یه‌زنی، درحالی‌که سر یه چهارراهی ایستاده، به خودش می‌آد که اصلاْ یادش نیست کیه و کجا زندگی می‌کنه و چند سالشه و چه شکلی داره و .... (تموم اینا درحالیه که خیابونا و شهر رو به خوبی می‌شناسه)  

عصری زنگ زدم به پسرداییم که چرا نیومدی؟ پس چند روز دیگه بیا چون من می‌خوام بخونمش. امروز ساعت ۳ دیدم که به صفحه‌ی ۴۱۳ کتاب (صفحه‌ی آخر) رسیدم و همین‌طور درگیرم که می‌تونم بگم یه کتاب خوب بود یا اینکه یه کتاب صرفاْ عامه‌پسند و جذاب بود؟

می‌تونم بگم این درگیری در اصل از پریشب شروع شد. با کلی اصرار مینا رو نشوندم پای فیلم جورج رومرو «نیمه‌ی تاریک» که من جمعه تو سینما چهار دیده بودم و برام خیلی جذاب بود، ولی اون گفت از علاقه‌ی من تعجب کرده و این فیلم از اول همه چیزش معلوم بوده!! دچار این حس شدم که شاید رگه‌هایی از علاقه به چیزای عامه‌پسند تو من هست که نباید انکارش کنم. ولی چه اون فیلم و چه این کتاب «بیگانه‌ای با من است!» هر دو برای من شدیداْ جذاب و پرکشش بودن.

تو خونه تنها بودم پا شدم برم به‌عنوان ناهار یه‌چیزی بخورم. طبق یه عادت (شایدم برای پاسخ‌گویی به سلیقه‌ی عامه‌پسندطلبم!!!!) تلویزیونو روشن کردم:

شبکه‌ی ۵:

- فرامرز خان ...

- فهیمه خانوم ...

- فرامرز خان ...

- فهیمه خانوم ...

...

و  تیتراژ پایانی: «طبقه دوم»

شبکه‌ی ۲:

تیتراژ آغازین : «ماهی»- قسمت اول - مریم سعادت

- حسام ...

- سهیلا ...

- حسام ...

- سهیلا ...

... (البته به همراه کلی حرکت اضافی سر و دست. تازه بگین بازیگرا کی بودن؟ ستاره اسکندری و احمد ساعتچیان!)

تلویزیونو خاموش کردم و باز موندم که آیا من عامه‌پسندپسند!!! شدم؟؟؟؟؟ شاید آره! اما اصلاْ به این سریال‌هایی که با استفاده از یه‌سری کلیشه‌ی نخ‌نما می‌خوان خنده بگیرن، می‌شه گفت عامه‌پسند؟!!! باید تحقیق مفصل‌تری بکنم!

پ.ن : راستی از همه‌ی اینا به‌کنار، به همه‌ی نمایشنامه‌نویسا و دیالوگ‌نویسا توصیه‌ی اکید می‌کنم که این سریال «طبقه دوم» رو ببینن. برای خودش یه کلاس درسه! برای اینکه چه‌طور نباید دیالوگ نوشت!!!! و البته برای کارگردانا و دیگر عوامل تولید هم مفید خواهد بود! 

Tom: Hello. Who are you?

Willie: Don’t talk to me till I fall off. (She proceeds dizzily. Tom watches with mute fascination. Her gyrations grow wilder and wilder. She speaks breathlessly.) Take my- crazy doll- will you?

Tom: (scrambling up the bank) Yeh.

Willie: I don’t wanta- break her when- I fall! I don’t think I can- stay on much- longer- do you?

Tom: Naw

Willie: I’m practically- off- right now! (Tom offers to assist her.) No, don’t touch me. It’s no fair helping. You’ve got to do it- all- by yourself! God, I’m wobbling! I don’t know what’s made me so nervous! You see that water-tank way back yonder?

Tom: Yeah?

Willie: That’s where I- started- from! This is the furthest-I ever gone- without once- falling off. I mean it will be- if I can manage to stick on- to the next- telephone- pole. Oh! Here I go! (She becomes completely unbalanced and rolls down the bank.)

Tom: (standing above her now) Hurtcha self?

Willie: Skinned my knee a little. Glad I didn’t put my silk stockings on.

Tom: (coming down the bank) Spit on it. That takes the sting away.

Willie: Okay.

Tom: That’s animal’s medicine, you know. They always lick their wounds.

Willie: I know. The principal damage was done to my bracelet, I guess. I knocked out one of the diamonds. Where did it go?

Tom: You never could find it in all them cinders.

Willie: I don’t know. It had a lot of shine.

Tom: It wasn’t a genuine diamond.

Willie: How do you know?

Tom: I just imagine it wasn’t. Because if it was you wouldn’t be walking along a railroad track with a banged-up doll and a piece of a rotten banana.

Willie: Oh, I wouldn’t be so sure. I might be peculiar or something. You never can tell. What’s your name?

از امروز تصمیم گرفتم تو قسمت پیوندهای روزانه، نتایجی از وبگردی‌های روزانه‌مو در اختیار دوستام بذارم. لینکایی از مطالبی که برام جالب بودن. شاید برای اونام جالب باشن. فعلاْ برای خودم دو تا قانون خیلی بدیهی می‌ذارم (که یادم نره!!):

۱)مطلب اون لینکو کامل خونده باشم.

۲) به هر دلیلی (که شاید دلیلشم بیارم) برام جذاب بوده باشه!

راستی، هی مینا! کجایی؟ اگه وتویی چیزی داری زودتر آستینا رو بالا بزن. من نمی‌خوام از طرف خودم برای وبلاگ مشترکمون تصمیم بگیرم! ولی عملاْ این اتفاق می‌افته! چه کنم؟! با ما باش ...

درووووود:)

من دارم یه نمایشنامه‌ی تک‌پرده‌ای از تنسی ویلیامز رو ترجمه می‌کنم. کم‌کم اصل متن رو با ترجمه‌ی خودم اینجا می‌گذارم. امیدوارم حوصله کنین و بخونینش و اگه به اشتباهی هم برخوردین، خوشحال می‌شم که بهم تذکر بدین.

راستش دوست داشتم به یه زبون ساده و خودمونی ترجمه‌ش کنم. ولی هرکاری کردم توی این توضیح صحنه نشد (شاید به خاطر چند جمله که تو آخراشه) شما راهی می‌دونین؟ حالا تو گفتگوها بیشتر سعی می‌کنم زبون ساده و راحت‌تری داشته باشه.

Characters

            Willie, a young girl

            Tom, a boy

Scene: A railroad embankment on the outskirts of a small Mississippi town on on milky white winter mornings peculiar to that part of the country. The air is moist and chill. Behind the low embankment of the tracks is a large yellow frame house which has a look of tragic vacancy. Some of the upper windows are boarded, a portion of the roof has fallen e of thoseaway. The land is utterly flat. In the left background is a billboard that says “Gin with Jake” and there are some telephone poles and a few bare winter trees. The sky is a great milky whiteness: crows occasionally make a sound of roughly torn cloth.

            The girl Willie is advancing precariously along the railroad track, balancing herself with both arms outstretched, one clutching a banana, the other an extraordinarily dilapidated doll with frowsy blond wig.

            She is a remarkable apparition- thin as a beanpole and dressed in outrageous cast-off  finery. She wears a long blue velvet party dress with a filthy cream lace collar and sparkling rhinestone beads. On her feet are battered silver kid slippers with large ornamental buckles. Her wrists and her fingers are resplendent with dimestore jewelry. She has applied rouge to her childish face in artless daubs and her lips are made up in a preposterous Cupid’s bow. She is about thirteen and there is something ineluctably childlike and innocent in her appearance despite the makeup. She laughs frequently and wildly and with a sort of precocious, tragic abandon.

            The boy Tom, slightly older, watches her from below the embankment. He wears corduroy pants, blue shirt, and a sweater and carries a kite of red tissue paper with a gaudily ribboned tail.

این ملک، متروکه اعلام می‌شود.